Famillement Leiden 2014 in Hooglandse Kerk

Het Famillement in Maastricht in 2012 leerde dat van een aansprekende historische locatie een grote aantrekkingskracht uitgaat op bezoekers. De studiezaal van het RHCL in de voormalige Minderbroederskerk leverde een fotogeniek en aansprekend decor. Voor het komende Famillement Leiden 2014 is de keuze gevallen op de Hooglandse Kerk.



De grote laatgotische kruisbasiliek (gebouwd tussen 1377 en 1535) in hartje centrum van Leiden nabij de Burcht is een prachtige locatie voor een evenement zoals het Famillement. De kerk biedt voldoende ruimte voor een groot aantal deelnemers. De zogenaamde 'winterkerk', tegenover het koor, kan worden afgescheiden en dienst doen als ruimte voor lezingen. In het gebouw zijn ook nog een paar kleinere ruimtes beschikbaar voor o.a. workshops.



Famillement Leiden 2014 - deelnemers & programma


In het tweede Famillement op 8 oktober 2014 in Leiden werd georganiseerd door het CBG in samenwerking met Erfgoed Leiden en omstreken. Aan Famillement 2014 namen 77 organisaties en projecten uit binnen- en buitenland deel.

Deelnemers

Regionaal (17) 
Erfgoed Leiden e.o. (tevens organisator)
Burgersdijk & Niermans (Boekveilinghuis)
CultuurHistorisch Genootschap Duin- & Bollenstreek 
Historische Kring Voorhout
Historische Vereniging Oud Leiden 
Historisch Genootschap Warmelda
Hollandse Vereniging voor Genealogie "Ons Voorgeslacht"
HWL Ansichtkaarten
Jaap de Raat Photo
NGV afd. Rijnland
NGV afd. Delfland
Noortuks Ansichtkaartenhuis
Stichting Industrieel Erfgoed Leiden (STIEL)
Stichting Noordwijkerhout van Toen (NoVaTo)
Stichting Oud Sassenheim 
Stichting Oud Zoeterwoude 
Stichting Primavera Pers (Uitgever, veel Leids Erfgoed) 

Nationaal (43) 
Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) (tevens organisator)
Antiquariaat A.G. van der Steur
Coret Genealogie
Delpher (KB) 
Deventit (tevens subsponsor)
Didot Design/ThingsToRemember (Redacteur / Uitgever)
DNAgezocht (DNA-onderzoek)
Dutch Archives  (Onderzoeksbureau) 
Familiearchieven.nl
Familie in Beeld (Online tijdschrift)
Filmscanning.nl
Gezinsboom (Redacteur / Uitgever)
Groeten Uit (prentbriefkaarten antiquariaat)
HCC!Genealogie (Computergenealogie)
Heraldische DataBank (HDB)
Heraldisch Tijdschrift (NGV Heraldiek)
Indische Genealogische Vereniging (IGV)
Internationaal Museum voor Familiegeschiedenis  
Klerks & Molossus (Forensisch genealogen)
Koninklijk Nederlands Genootschap voor Geslacht & Wapenkunde (KNGGW)
Lineage (Onderzoeksbureau)
LINKS-project (IISG) 
Meijerink Heraldiek (Boekhandel-antiquariaat)
Nederlandse FamilienamenBank (NFB) 
Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie (NKvJG)
Nederlandse Prijs voor de Genealogie (NPG)
Netherlands Y Project (DNA-onderzoek)
NGV - College Heraldiek voor Wapenregistratie 
NGV - Dienst Computer Genealogie (GensDataPro)
PhilGene (Nederlands-Frans Verwantschapsonderzoek) 
Picturae: VeleHanden en Het Bewaren Waard
Populatiegenealogie (Toon van Gestel)
Pro-Book (Online-drukkerij)
RKD, Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis (RKD)
Universiteit Utrecht (Onderzoeksteam Instituties voor Collectieve Actie)
StamboomVragenForum (Online community)
Stichting Biowetenschappen en Maatschappij 
Stichting Ellen de Bruijn-ter Denge Memorial Fund (Indische genealogie)
Stichting Indisch FamilieArchief
VDH-Media
Verborgen Verleden (TV-programma NTR)
Werkgroep Genealogisch Onderzoek Duitsland (WGOD)
WieWasWie 

Internationaal (9)
GeneaNet (tevens hoofdsponsor) 
CHGW Genealo 59-62-B (Fr - Bel)
Familiekunde Vlaanderen vzw (Bel)
FamilyResearch BE (Bel)
FamilySearch
International Genealogy Services (Fr, Bel, Ned) (o.a. notarieel onderzoek)
MyHeritage Nederland
Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen) (Dld)
Westdeutsche Gesellschaft für Familienkunde e.V. (WGfF) (Dld) 

Familiestichtingen (3)
Familie Hiensch (website in ontwikkeling)
Stichting Familie van der Kooij
Stichting Geslachten Faber 

Catering (5)
Drogisterij Boerhaave (Snoepgoed)
Lunchroom Snijers
Slagerij van der Vooren
Woo Ping Leiden (Chinees restaurant)
Zuivelboerderij De Sophiahoeve

Programma

Het Famillement Leiden 2014 vond op woensdag 8 oktober plaats in de Hooglandse Kerk en duurde van 13.00 tot 21.00 uur. Het evenement werd georganiseerd door het Centraal Bureau voor Genealogie in samenwerking met Erfgoed Leiden en omstreken.

Famillementmarkt
De deelnemers werden in staat gesteld zich aan het publiek te presenteren tijdens de Famillementmarkt.


Overige activiteiten
Naast de markt bestond het programma uit lezingen, workshops, een stadsrondwandeling door Gilde Leiden, een veiling (door Burgersdijk & Niermans), een erfgoed-quiz voor scholieren, een publiek interview door Ben Kolster met schrijfster-columniste Aaf Brandt Corstius over haar ervaringen met het tv-programma Verborgen Verleden, de uitreiking van de Nederlandse Prijs voor Genealogie en de lancering van een nieuwe website voor Rijnlandse Geschiedenis.

Kunst
In de kerk werd tijdens het Famillement werk geëxposeerd van Leidse kunstenaars van het KunstenaarsCollectief KuCo. Ook PS|theater gaf kleur aan het Famillement. In een tot theater omgebouwde bouwkeet die voor de kerk stond presenteerden zij kleine theatrale, muzikale portretten van Leidse familiebedrijven.

Catering
De catering werd verzorgd door een vijftal familiebedrijven uit Leiden en onmiddelijke omgeving.

Locatie
De meeste lezingen en workshops werden gehouden in drie parallelle lezingencarrousels in verschillende zaaltjes van de Hooglandse Kerk. Programma-onderdelen waarvoor veel publieke belangstelling werd verwacht vonden plaats in de zogenaamde Winterkerk, een afgesloten deel van de Hooglandse kerk.

Lezingencarrousel 
De lezingen in de Lezingencarrousels volgden elkaar non-stop op en duurden steeds 45 tot 60 minuten. De sprekers waren voor een belangrijk deel geworven onder specialisten die werkzaam zijn bij wetenschappelijke organisaties en overheidsinstellingen. Het Famillement kon zo optimaal fungeren als een schakel tussen de deskundige voorhoede en het geïnteresseerde publiek. 'Hofelverancier' was de Leidse Universiteit.


Inhoudelijk overzicht van lezingen. 

Gerrit Bloothooft (Naamkundige, taalwetenschapper aan de Universiteit Utrecht)
‘Namen: echte varianten en fouten.’
In WieWasWie zijn meer dan 500.000 verschillende familienamen en meer dan 200.000 voornamen opgenomen. Hoe kunnen we weten wanneer verschillende namen toch dezelfde persoon aanduiden? Naast veel varianten blijven er maar enkele tienduizenden echt verschillende namen over. PDF van lezing.
Chrystel Brandenburgh (Senior adviseur Archeologie, Erfgoed Leiden en Omstreken)
‘Archeologie meets genealogie: wat vooraf ging aan de Leidse kruitramp in 1807.’
De Leidse kruitramp maakte in 1807 in één klap een einde aan een lange bewoningsgeschiedenis aan het Steenschuur. Archeologen hebben onderzoek gedaan op de plaats waar de huizen door de ramp in puin zijn gelegd. Door genealogisch onderzoek te gebruiken wisten zij de bewoningsgeschiedenis van een hele straat te reconstrueren.

Guus van Breugel (Heraldicus, Centraal Bureau voor Genealogie)
‘Die sterre wit. Een heraldische instructie uit de vijftiende eeuw.’
Onlangs is het oudst bekende heraldische stuk van het Centraal Bureau voor Genealogie boven water gekomen. Het stuk was nooit gedateerd en biedt een interessante kijk op de laatmiddeleeuwse heraldiek, ambachtelijke werkwijzen en interactie tussen gilden in de omgeving van Leiden.

Alexandra Heering (Biografe, eigenaar van Levensinterview.nl)
‘Het belang van het vastleggen van levensverhalen.’
Aan de hand van een presentatie licht Alexandra Heering (levensinterview.nl) toe waarom levensverhalen zo waardevol zijn voor het nageslacht. U krijgt onder anderen inkijk in een voorbeeldbiografie en in de reacties van de kleinkinderen na het lezen ervan. PDF van de lezing.  Zie ook haar website.

Alexandra Heering (Biografe, eigenaar van Levensinterview.nl)
Workshop: ‘Hoe leg ik het levensverhaal van mijn (groot)ouder vast?’
Alexandra Heering geeft handvatten om hiermee aan de slag te gaan. Ze behandelt onderwerpen als interviewtechniek, hoe het verhaal structuur te geven, maar ook hoe je de goede situatie creëert om dit allemaal te kunnen realiseren.

Nies Huijsmans (Docent Leiden Institute of advanced computer science (LIACS), Universiteit Leiden)
Er wordt aandacht geschonken aan het koppelen van akten van de burgerlijke stand via een spatio-temporele aanpak op basis van de vrijwel unieke combinatie van geslacht, geboortedatum en geboorteplaats met resultaten voor een Ground-truth testset. Nies Huijsmans gaat daarbij in op de rol van spatio-temporele data, het zoeken naar verbanden op basis van naam-paren, het zoeken op basis van geslacht, geboortedatum en geboorteplaats, het opschonen en aanvullen van digitale akten van de burgerlijke stand en de kans dat met behulp van een computersysteem de juiste digitale gegevens worden gevonden (gebaseerd op een controletest met de levenslopen van vijfhonderd in Nederland geboren fotografen). PDF van lezing.

Suzanna Jansen (Auteur)
‘Het pauperparadijs, het spoor terug.’ (In Winterkerk)
Suzanna Jansen vertelt over de totstandkoming van Het pauperparadijs, met nadruk op de wijze waarop ze het onderzoek heeft gedaan. Hoe diepte ze de duizenden feiten op uit de archieven – het stamboomonderzoek en de bredere geschiedenis – en hoe wist ze die losse gegevens uiteindelijk om te vormen tot een verhaal.

Lodewijk Kallenberg (Onderzoeker, emeritus professor wiskunde Universiteit Leiden)
‘Tweehonderd jaar Historische Begraafplaats Groenesteeg Leiden: een oase van rust en een plek waar de tijd heeft stilgestaan.’
Een aantal filmpjes en foto’s over de tweehonderdjarige Groenesteeg worden ingeleid en toegelicht. Zowel de begraafplaats in het algemeen als de jubileumactiviteiten worden daarin betrokken. Aansluitend volgt een wandeling naar en op de Groenesteeg. PDF van lezing.

Wim Karels (Picturae)
‘VeleHanden maken licht werk.’
Het crowdsroucingplatform VeleHanden laat zien hoe vrijwilligers helpen met het ontsluiten van erfgoedcollecties. Momenteel zijn ruim 4.500 vrijwilligers actief met het indexeren, beschrijven en koppelen van collecties: van bevolkingsregisters tot fotocollecties en van videofragmenten tot ondertrouwregisters. Picturae toont de mogelijkheden en vertelt wat de vrijwilligers beweegt om mee te doen. Zie ook www.velehanden.nl

Erik Kwakkel (Universitair docent, Leiden University Centre for the Arts in Society)
‘Kijken naar middeleeuwse boeken.’
Deze lezing richt zich op de drijfveren achter de gekozen vorm van het middeleeuwse boek. Getoond wordt wat er zoal van invloed was op de materiële kenmerken van manuscripten, zoals de voorkeur van lezers en de achtergrond van scribenten.

Maarten Larmuseau (Postdoctoraal onderzoeker forensische genetica aan de KULeuven)
‘Verborgen in het DNA: De zin (en onzin) van genetische genealogie binnen familiekunde.’
Het gebruik van genetische informatie is sinds enkele jaren bijzonder populair onder genealogen. Toch zien velen het als een modetrend en is het nut voor familiekunde niet altijd even helder. Deze lezing analyseert de relevantie van DNA voor elke familiekundige via de allernieuwste resultaten van Benelux projecten in genetische genealogie.

Kees Mandemakers (Hoofd Historische Steekproef Nederland)
‘Het LINKS project. Hoe kan de wetenschap gebruik maken van de gegevens van WieWasWie?’
Het LINKS project maakt op automatische wijze gebruik van de gegevens van WieWasWie door deze in te zetten bij het samenstellen van kwartierstaten en families. Centraal staat de vraag hoe de wetenschap gebruik maakt van deze gegevens voor bijvoorbeeld onderzoek naar sociale mobiliteit, huwelijkskansen in het verleden, sterfte en vruchtbaarheid. PDF van Lezing. Zie ook  http://www.iisg.nl/hsn/projects/links.html

Edwin Orsel (Gemeentelijk bouwhistoricus)
‘Weerbare huizen in Leiden’
Met de vormgeving van zijn huis gaf de middeleeuwer uiting aan zijn status. Historische Leidse afbeeldingen tonen vijftien huizen met een kasteelachtig karakter. Met deze quasi weerbare huizen spiegelde de Leidse elite zich aan kastelen in en rond de stad. Door bouwhistorisch onderzoek is de verschijningsvorm van drie van deze huizen betrouwbaar gereconstrueerd. PDF van lezing.

Arti Ponsen (Medewerker Bestuurlijke Informatievoorziening Universiteit Leiden, doet onderzoek voor Stedelijk Museum De Lakenhal)
‘Voorouders tussen de puinhopen. Leidenaars en hun buskruitramp.’
De Leidse buskruitramp van 1807 was voor tijdgenoten een traumatische ervaring. Zij hebben er aandenkens aan bewaard, die deels in Museum De Lakenhal zijn terechtgekomen en deels nog altijd door hun nazaten worden gekoesterd. Het bijbehorende verhaal is vaak vervaagd. Genealogisch onderzoek helpt om de emotionele geschiedenis te reconstrueren. PDF van een deel van de Lezing. Zie ook www.Lakenhal.nl

Bram Rutgers van der Loeff Mzn (Medebeheerder en -onderzoeker familiearchief)
‘Ds Abraham Rutgers van der Loeff (1808 - 1885): grensganger met een dagboek.’
Dominee met militaire Willemsorde vanwege zijn deelname aan de Tiendaagse Veldtocht. Tussen rationalisme en christendom, diligence en stoomtrein, armoede en gegoede burgerij, Noordbroek en Leiden. Stichter van de Kweekschool voor Zeevaart (Leiden) voor haveloze jongens. Wat begrijpen en leren we van hem, van zijn tijd en van zijn dagboek? Zie www.rutgersvanderloeff.nl

Marlou Schrover (Hoogleraar migratiegeschiedenis)
‘Migranten in de stamboom.’
Marlou Schrover heeft een groot aantal publicaties op haar naam staan waaronder Komen en gaan. Immigratie en emigratie in Nederland vanaf 1550 (samen met Herman Obdeijn). Ze heeft onder meer onderzoek gedaan naar de migratie van Duitsers – de zogenoemde ‘poepen’ – in de negentiende eeuw. PDF van lezing.

Alphons Siebelt (Onderzoeker Tweede Wereldoorlog)
‘Familieverhalen: de oorlog.’
Het gestructureerd opzetten van een onderzoek naar de familie in oorlogstijd aan de hand van vage familieverhalen, onbegrijpelijke documenten en foto’s, en lastige oorlogsarchieven. Wat is er nog te achterhalen, of is veel onherroepelijk verloren gegaan? Welke punten zijn van belang?

Claudia Vandepoel (Eigenaar De Historische Keuken, culinair historica)
‘De Smaak van Rembrandt; of de smaak van Leiden anno 1630.’
Een jarenlange ervaring met het koken van historische recepten biedt een originele kijk op de Smaak van Rembrandt (omstr. 1630). Naast de gespecialiseerde kennis van – en het uitbrengen van een kookboek over – de Romeinse keuken (Sapor Limitis, De Smaak van de Limes), is de zeventiende eeuw binnen het werkgebied van De Historische Keuken een bijzonder periode met een speciale smaaktypering. Lezing met proeverij! Zie ook www.dehistorischekeuken.nl

Yaël Vinckx (Journalist, schrijver, presentator)
‘Workshop Familiegeschiedenis schrijven’
Familie, je zou er een boek over kunnen schrijven. En waarom doe je dat eigenlijk niet? Omdat je niet weet waar te beginnen. Maar dat kun je leren. NRC-journalist Yaël Vinckx, die momenteel aan haar derde boek werkt, een familieroman die begin 2015 bij uitgeverij Cossee verschijnt, geeft een spoedcursus. PDF van lezing. Zie ook www.yaelvinckx.nl/eerste-bericht